Gia Đình Phật Tử Quảng Trị

Tư Liệu

CÁNH HẠC NON NAM

Thứ hai, 13/03/2017
Lược thuật về Tổ đình Sắc Tứ Tịnh Quang, Quảng Trị và Tổ Khai sơn Hiệu Chí Khả

     

 Lời thưa:             Nam mô Bổn sư Thích ca Mâu Ni Phật

       Nhân dịp giỗ Tổ Khai sơn Tổ đình Sắc tứ Tịnh Quang, tỉnh Quảng Trị- 18 thang 2 năm Đinh Dậu (2017). Để tưởng nhớ công ân cao dày của Tổ. Đồng thời được giới thiệu đôi nét về ngôi Tổ đình lịch sử của Phật giáo tỉnh Quảng Trị đến bạn đọc, đặc biệt là anh chị em Huynh trưởng, Đoàn sinh GĐPT có thêm tư liệu quý báu để nghiên cứu, tìm hiểu về lịch sử Phật giáo tỉnh nhà. Chúng con mạo muội xin được trích đăng bài viết “CÁNH HẠC NON NAM Hay lược thuật về TỔ ĐÌNH SẮC TỨ TỊNH QUANG, QUẢNG TRỊ và TỔ KHAI SƠN hiệu CHÍ KHẢ” của tác giả Nguyên Minh đã được đăng trên tập Kỷ yếu “ LỄ KHÁNH THÀNH VÀ GIỖ TỔ KHAI SƠN TỔ ĐÌNH SẮC TỨ TỊNH QUANG QUẢNG TRỊ” (PL 2544).

                             Ngưỡng mong chư Tôn đức, Tác giả và quý vị niệm tình hoan hỷ

                             Người trích đăng: Phật tử  TÂM BÔI- Trần Trọng Ánh

 

      Trích nguyên văn:  Tổ đình Sắc tứ Tịnh Quang có một vai trò trọng đại trong lịch sử truyền thừa Phật giáo tỉnh Quảng Trị và là một ngôi chùa có mặt rất sớm kể từ lúc Chúa Nguyễn vào cát cứ phương Nam, lại được sắc tứ đặc biệt. Do đó, đã có một thời , người ta chỉ cần gọi “Chùa Sắc Tứ” là biết ngay đó là Tổ đình Sắc Tứ Tịnh Quang. Tuy vậy, tư liệu viết về Tổ đình còn lại rất ít , chỉ thấy một cách sơ lược trong Đại Nam Nhất Thống Chí, Từ điển Di Tích Văn Hóa Việt Nam và một vài bút ký khác. Trong đó có bút ký “Cánh Hạc Non Nam” của Hòa thượng Thích Trí Thủ do An Lạc ấn hành và xuất bản năm 1971. Bút ký này được trình bày dưới dạng một truyện ký nhưng lại chứa đựng nhiều thông tin quý giá. Nay xin phụng trích và lược thuật như sau:

  • Hai giấc mộng diệu kỳ

      Theo bút ký của Tổ sư Chí Khả, Hòa thượng Trí Thủ kể lại: Tổ sư vốn người nước Chi Na (Trung Quốc), sinh trưởng trong một gia đình quyền quý, thâm tín Phật pháp. Lúc sanh hạ Ngài, bà mẹ mộng thấy một con chim Hạc từ ngọn núi phía Nam bay lại, Ngài được sinh ra, thân tướng khôi ngô, mày thanh mắt sáng.

        Ấu thời, Ngài thường được Mẹ dẫn đến ngôi chùa trong làng tụng kinh, niệm Phật. Năm lên 7 tuổi, Ngài mộng thấy một con thuyền đưa Ngài đến một vùng non xanh, nước biếc, bốn bề là núi sông, cỏ cây và cát trắng; trước mặt là ngọn núi hình quả chuông, trái mõ, sau lưng là 3 dòng khe, nước trong xanh chảy về một mối, hiệp thành dòng sông chảy giữa đôi bờ cỏ cây xanh tốt và bãi cát trắng bao la liền giây với ngọn núi kéo dài ra muôn dặm. Giữa cảnh thiên nhiên hùng vĩ ấy hiện ra một ngôi chùa và một vị Thiền sư, lạ lùng thay là trong mộng vị, Ngài thấy vị Thiền sư ấy chính là mình chứ không ai khác.

          *Chí xuất trần quá mạnh

          Năm 12 tuổi, Ngài từ giã gia đình với quyết tâm rất mãnh liệt, theo đoàn thuyền buôn vượt biển đi về phía Nam. Khi đoàn thuyền ghé vào của Thuận An thuộc đất Thuận Hóa, Việt Nam. Ngài lên bờ vào miền đất lạ, nhưng cũng rất lạ lùng là Ngài cảm thấy hân hoan như được về quê củ. Ngài học tiếng Việt rất mau, thâm nhập phong tục, tập quán của người Việt rất dể. Ngài quyết chí đi tu và tìm đến kinh đô Huế học đạo với Thiền sư Liễu Quán.

          Trong buổi sơ ngộ, Thiền sư Liễu Quán cầm lấy tay Ngài nói: “ Thầy trò ta gặp nhau đây là do túc duyên từ kiếp trước” và đã thế độ cho Ngài với Pháp danh là Tế Pháp (?) tự Tánh Tu hiệu là Chí Khả. Sau hơn 10 năm học đạo, đến năm Qúy Sửu (1733), Ngài được chính thức thọ cụ túc giới thành bực Tỳ kheo và được Tổ Liễu Quán cho phép đi vân du hóa đạo. Như có tiếng gọi từ kiếp xa xưa, Ngài lên đường đi ra phía huyện Hải Lăng , Quảng Trị, bên bờ sông Vĩnh Định, dựng một thảo am và nghĩ lại đây ít lâu. Trong thời gian ít lâu đó, Ngài đã độ được hơn 10 người xuất gia làm Tăng và rất nhiều Phật tử.

        *Đất linh ứng mộng

Ngài lại lên đường đi về phía thượng nguồn sông Vĩnh Định đến chỗ hợp lưu của hai sông : Sông Vĩnh Định và sông Thạch Hãn. Sông Thạch Hãn phát nguyên từ Mai Lĩnh, chảy qua Cổ Thành, Quảng Trị, sông chia thành hai nhánh, một chảy ra biển để hòa cùng đại dương, một rẽ về Vĩnh Định để làm sông Vĩnh Định. Từ đây, Ngài đã lên địa phận làng Ái Tử. Làng Ái Tử có cây cầu rất nổi tiếng:

                   “ Mẹ thương con ra cầu Ái Tử

                   Vợ trông chồng lên núi Vọng Phu”

      Làng này, xưa có tên là thôn Mạc và là nơi đầu tiên đóng hành dinh của Chúa Nguyễn Hoàng khi vào Nam (1558)

      Thật là một điều nhiệm mầu bất tư nghị. Phong cảnh nơi đây cũng có ba dòng sông hiệp thủy, cũng một gò đất tọa thế như voi nằm, liền giây với những gò đống nối tiếp Trương Sơn, tượng hình như chuông, như mõ. Đúng là cảnh núi sông này là cảnh núi sông của giấc mộng 15 năm trước. Ngài quyết định dựng một am tranh, đặt tên là: TỊNH ĐỘ AM, tọa lạc trên gò đất có thế voi nằm mà đến bây giờ vẫn còn gọi là xứ Bàu Voi thuộc làng Aí Tử huyện Đăng Xương nay là làng Aí Tử xã Triệu Aí, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị.. Điều này trong bút ký của Tổ Chí Khả còn ghi lại về địa cuộc của Tổ đình Tịnh Quang: “ Tại Bàu Voi xứ, kiến nhất Tượng huyệt, nhất khởi, nhất phục, đại đại bất tuyệt” nghĩa là “ Tại xứ Bàu Voi thấy có huyệt đất hình tượng con voi, như nằm xuống, như đứng dậy đời đời tồn tại không dứt”… Địa lý như vậy thật là điềm hiệu tốt lành, cho nên, dầu trãi qua binh lửa nhiều kỳ, Tổ đình Sắc Tứ Tịnh Quang vẫn tồn tại và nay lại được trùng hưng.

      Ngài dựng am Tinh Độ từ năm nào thì nay chưa khảo chứng được, có khả năng là vào năm Ất Mão (1735) Vĩnh Hựu nguyên niên, đời vua Lê ý Tôn, tương ứng với năm thứ 11 Chúa Nguyễn Phúc Trú. Đến năm Kỷ Mùi  (1739) tức là năm Vĩnh Hựu thứ 5 dời Lê ý Tôn, tươnh ứng với năm thứ 2 đời chúa Thế tôn Nguyễn Phúc Khánh, chùa được đổi tên TỊNH ĐỘ AM thành SẮC TỨ TỊNH QUANG TỰ.

*Đại nguyện cúng dường

      Tổ Chí Khả chuyên trì Kinh Pháp Hoa, mỗi lần tụng đến phẩm Dược Vương- thuật chuyện Bồ tát Dược Vương đốt một cánh tay để cúng dường chư Phật- thì lòng cảm khái vô cùng, thâm tín vào hạnh bố thí Ba la mật.

       Năm 34 tuổi, Ngài phát nguyện thiêu thân thể hiện hùng tâm vô úy, hoằng nguyện cúng dường.

      Sáng hôm đó,chiên đàn chất chín tầng cao, thiện tín bốn phương quy về cả vạn, ai nấy điều chứng kiến Tổ sư an nhiên thiền tọa trong lửa cháy ngút ngàn. Đúng là cảnh tượng thù thắng hoa sen nở trong biển lửa.

                                                Ngáy 20/8 năm Mậu Dần (1998)

                                                          NGUYÊN MINH